Deprem sonrasý özellikle çocuklar ve kadýnlarda yaþanabilecek psikolojik travma ve ruhsal çöküntülere dikkat çeken Akdeniz Belediyesi Uzman Psikoloðu Gülnihal Bilim, felaketten etkilenen çocuk ve kadýnlara yönelik psikolojik desteðin önemine dikkat çekti.

Bilim, deprem bölgesini terk ederek Mersin'e gelen depremzede ailelere, özellikle de çocuklara psikolojik ilk yardým vereceklerinin altýný çizdi.

Türkiye'nin 10 ilini etkileyen, binlerce insanýn yaþamýný yitirmesine, on binlerce insanýn yaralanmasýna yol açan depremler sonrasý felaketi yaþayan vatandaþlara yönelik psikolojik desteðin önemi de ortaya çýktý. Akdeniz Belediyesi Kültür ve Sosyal Ýþler Müdürlüðü Uzman Psikoloðu Gülnihal Bilim, deprem afetini yaþamýþ, zarar görmüþ ya da yakýnýný kaybetmiþ kiþilerin psikolojik ve fiziksel anlamda etkilenebileceklerini belirterek, “Ayrýca enkaz katýnda belirli bir süre beklemek zorunda kalmýþ depremzedelerin ciddi travmatik belirtileri olabileceðinden psikolojik destek almalarý gerekebilir. Bunlarýn yanýnda depremde mal varlýðý zarar görenler, arama kurtarma ekiplerinde görev aldýðý için enkaz alanlarýyla ve depremzedelerle birebir temas kurmuþ kiþiler de psikolojik hasar almýþ olabilir” dedi.

Depremi yaþamýþ kiþilerde görülebilen tepkiler

Bilim; “Depremi yaþamýþ kiþilerde þok, öfke, çaresizlik, boþlukta hissetme, aþýrý korku hali, suçluluk, utanç, ümitsizlik, asabiyet, karamsarlýk, bölünme hissi, dikkat ve bellek sorunlarý, karar vermede zorlanma, düþüncelerde düzensizlik, anýlarý çarpýtma ve sürekli istenmeyen anýlara maruz kalma gibi tepkiler yaygýn olarak görülebilir” ifadesini kullandý. Afet sonrasý verilecek psikolojik ilkyardýmda 5 prensibe dikkat çeken Bilim, temel güven duygusunu yeniden oluþturma, sakinleþtirme, öz yeterliliði ve toplumsal yeterliliði teþvik etme, umut aþýlama, baðlantýlý olma duygusunu geliþtirmenin önemine dikkat çekti. Bireylerin afeti yaþadýðý ilk 3 gün içerisinde psikolojik ilk yardýmýn verilebileceðini kaydeden Psikolog Bilim, “Sonrasýnda ise kiþinin durumu idrak etmesiyle orta vade destek de denilen süreç baþlatýlabilir. Bu kýsýmda psiko-sosyal destek, psiko-eðitim, kaygý yönetimini öðretmek öncelikli olur. Psikolojik ilk yardým, týpký fiziksel ilk yardým gibi ilgili eðitim ve donanýma sahip herkesçe verilebilir” diye konuþtu.

“Yaþadýðýnýz olayý konuþmaktan kaçýnmayýn”

Deprem felaketini yaþamýþ insanlarýn, kendilerini tehlike altýnda hissettiðinde vücutta fiziksel olarak çarpýntý, nefes darlýðý, bulantý, titreme gibi belirtiler göstermesinin doðal olduðunu belirten Bilim, kaygý azaldýðýnda bu belirtilerin de ortadan kaybolacaðýný söyledi. Bilim, “Yaþadýðýnýz olayý sizi dinleyecek bir yakýnýnýza anlatarak konuþmaktan kaçýnmayýn. Yakýn çevre, arkadaþ, aile gibi sosyal olarak sizi destekleyecek iliþkilerinizi sürdürünüz. Yaþadýðýnýz duygularýnýzý uzun süreli bastýrmaya çalýþmayýn. Depremden sonra kapalý ortamlara girmek ya da kalabalýk yerlerde bulunmak sizin için kaygý verici olabilir. Eðer öyle ise size kaygý veren bu davranýþlardan kaçýnmak yerine kaygý düzeyiniz azalana dek tanýdýðýnýz insanlarla bunlarý gerçekleþtirmeyi denemekten kaçýnmayýn. Özellikle çocuklarýn depreme ait görsellere ve videolara maruz kalmasýný azaltýn. Yetiþkinler olarak deprem aný ve kurtarma çalýþmalarýný tekrar tekrar izlemek, gün boyu yýkým görüntülerini izlemek ruhsal, psikolojik etkilenmeleri arttýracaktýr. Ýlk günlerde uykusuzluk iþtahsýzlýk bir þey yapmak istememe, halsizlik, çaresizlik umutsuzluk hisleri olaðandýr. Sizi rahatlatan þeyler neyse onlarla uðraþýn” þeklinde konuþtu.

Deprem sonrasý erken dönemde ruh saðlýðýmýzý nasýl koruruz?

Uzman Psikolog Bilim, deprem sonrasý kiþilerde yerinde duramama, ani irkilmeler yaþama, yorgunluk, halsizlik, uyku düzeninin bozulmasý, baþ aðrýsý; güvensizlik, yabancýlaþma, sosyal geri çekilme gibi biliþsel, fiziksel ve sosyal tepkilerin de ortaya çýkabileceðine iþaret etti. Bilim, þöyle konuþtu; “Yaþanan deprem, ani ve beklenmedik olmasý nedeniyle travmatik yaþantýlarýn oluþturduðu sarsýcý etkilerden kurtulmak bazen mümkün olabilirken bazen de kiþilerin psikolojik desteðe ihtiyacý olabilir. Eðer olayý doðrudan yaþadýysanýz, yakýnýnýzý kaybettiyseniz, bir yakýnýnýz yaralandýysa, yaþantýnýz boyunca travmatik durumlarla karþýlaþmanýz kaçýnýlmazdýr. Aniden gerçekleþen travmatik yaþantýlarýn oluþturduðu sarsýcý etkilerden kurtulmak bazen mümkün olabilirken bazen de kiþilerin, psikolojik desteðe ihtiyacý olabilir.”dedi.